บทความ
TDS คืออะไร ค่า TDS เท่าไรดื่มได้ น้ำกระด้างคืออะไร และทำไม TDS ไม่บอกว่ามีโลหะหนัก
TDS คือปริมาณสารทั้งหมดที่ละลายอยู่ในน้ำ (Total Dissolved Solids) ส่วนใหญ่เป็นเกลือแร่ทั่วไป เช่น แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม คลอไรด์ และไบคาร์บอเนต เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดไว้ไม่เกิน 500 มิลลิกรัมต่อลิตร ค่า TDS บอกว่าน้ำมีแร่ธาตุละลายอยู่มากหรือน้อย และช่วยอธิบายรสชาติกับคราบตะกรัน แต่ไม่ได้บอกว่าในน้ำมีสารหนู ตะกั่ว หรือโลหะหนักชนิดอื่นหรือไม่ บทความนี้อธิบายความหมายของค่า TDS ความกระด้าง และค่า pH ว่าแต่ละค่าบอกอะไร และไม่บอกอะไร
TDS คืออะไร
องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายว่า TDS คือเกลืออนินทรีย์และสารอินทรีย์จำนวนเล็กน้อยที่ละลายอยู่ในน้ำ ส่วนประกอบหลักมักเป็นไอออนบวก ได้แก่ แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม และโพแทสเซียม กับไอออนลบ ได้แก่ คาร์บอเนต ไบคาร์บอเนต คลอไรด์ ซัลเฟต และไนเตรต
พูดง่าย ๆ คือ ถ้าเอาน้ำ 1 ลิตรไประเหยจนแห้ง สิ่งที่เหลือติดภาชนะคือของแข็งละลายน้ำทั้งหมด หน่วยที่ใช้คือมิลลิกรัมต่อลิตร (มก./ลิตร) ซึ่งในน้ำทั่วไปมีค่าใกล้เคียงกับส่วนในล้านส่วน (ppm) อ่านเรื่องหน่วยเพิ่มได้ที่ ppm กับ ppb คืออะไร
TDS มาจากไหน
ส่วนใหญ่มาจากธรรมชาติ น้ำที่ไหลผ่านหินและดินจะละลายแร่ธาตุติดมาด้วย องค์การอนามัยโลกระบุว่า TDS ในแหล่งน้ำธรรมชาติมีได้ตั้งแต่ต่ำกว่า 30 ไปจนถึงราว 6,000 มิลลิกรัมต่อลิตร ขึ้นกับชนิดหินและดินในแต่ละพื้นที่ นอกจากธรรมชาติ TDS ยังเพิ่มได้จากน้ำเสียชุมชน น้ำไหลบ่าจากเมืองและพื้นที่เกษตร และน้ำทิ้งจากอุตสาหกรรม
วัด TDS อย่างไร
เกณฑ์ของกรมอนามัยระบุวิธีระเหยน้ำที่ 180 องศาเซลเซียสแล้วชั่งน้ำหนักสิ่งที่เหลือในห้องปฏิบัติการ ส่วนในภาคสนามนิยมใช้มิเตอร์วัดค่าการนำไฟฟ้า (EC) แล้วแปลงเป็น TDS ด้วยตัวคูณที่เปลี่ยนไปตามชนิดของน้ำ ตัวเลขจากมิเตอร์จึงเป็นค่าประมาณ รายละเอียดเรื่องมิเตอร์อยู่ในบทความ เครื่องวัดคุณภาพน้ำมีกี่แบบ บทความนี้เน้นว่าได้ตัวเลขมาแล้วควรอ่านความหมายอย่างไร
ค่า TDS เท่าไรดื่มได้
คำตอบขึ้นกับว่าใช้เกณฑ์ไหน
เกณฑ์ของไทย เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดของแข็งละลายน้ำทั้งหมดไม่เกิน 500 มิลลิกรัมต่อลิตร ใช้กับน้ำประปาที่จะใช้ดื่ม อ่านเกณฑ์ครบทุกรายการได้ที่ มาตรฐานน้ำประปา กรมอนามัย 2563
แนวทางขององค์การอนามัยโลก ไม่ได้กำหนดค่า TDS เพื่อสุขภาพ เพราะที่ระดับซึ่งพบในน้ำดื่มยังไม่มีข้อมูลที่เชื่อถือได้ว่าก่อผลต่อสุขภาพ แต่ค่า TDS มีผลต่อการยอมรับของผู้ดื่ม โดยเฉพาะรสชาติ เอกสารประกอบแนวทางขององค์การอนามัยโลกรวบรวมผลจากกลุ่มผู้ชิมน้ำไว้ดังนี้
ค่า TDS (มก./ลิตร)
รสชาติตามผลการชิม
ต่ำกว่า 300
ดีเยี่ยม
300–600
ดี
600–900
พอใช้
900–1,200
ไม่ดี
มากกว่า 1,200
ไม่เป็นที่ยอมรับ
ที่มา: องค์การอนามัยโลก เอกสารประกอบเรื่อง Total dissolved solids in drinking-water (2546)
ตารางนี้เป็นเรื่องรสชาติ ไม่ใช่เส้นแบ่งความปลอดภัย องค์การอนามัยโลกระบุด้วยว่าน้ำที่ TDS ต่ำกว่า 1,000 มิลลิกรัมต่อลิตรโดยทั่วไปผู้ดื่มยอมรับได้ แต่ขึ้นกับสถานการณ์ ส่วนเกณฑ์ 500 มิลลิกรัมต่อลิตรของกรมอนามัยเป็นค่าที่ใช้ตัดสินน้ำประปาดื่มได้ในประเทศไทย
TDS สูงหมายถึงอะไร
TDS สูงแปลว่ามีสารละลายอยู่มาก ผลที่สังเกตได้คือ
รสชาติเปลี่ยน น้ำอาจมีรสกร่อย เค็ม หรือฝาด ขึ้นกับว่าสารที่ละลายเป็นชนิดใด
ตะกรันมากขึ้น องค์การอนามัยโลกระบุว่า TDS ที่สูงกว่า 500 มิลลิกรัมต่อลิตร ทำให้เกิดตะกรันมากในท่อน้ำ เครื่องทำน้ำร้อน หม้อต้มน้ำ กาต้มน้ำ และเตารีดไอน้ำ ซึ่งอาจทำให้อุปกรณ์อายุสั้นลง
TDS สูงไม่ได้แปลว่าน้ำมีพิษ น้ำที่ไหลผ่านชั้นหินปูนอาจมี TDS สูงเพราะแคลเซียมล้วน ๆ องค์การอนามัยโลกแนะนำว่า ถ้าแหล่งน้ำมี TDS สูงมาก ควรตรวจแยกว่าเป็นสารชนิดใด และปรึกษาหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่
TDS ต่ำหมายถึงอะไร
TDS ต่ำแปลว่ามีสารละลายอยู่น้อย เช่น น้ำฝน หรือน้ำที่ผ่านเครื่องกรองแบบรีเวิร์สออสโมซิส (RO) องค์การอนามัยโลกระบุว่าน้ำที่ TDS ต่ำมากอาจมีรสจืดชืดจนผู้ดื่มไม่ชอบ และมักกัดกร่อนท่อในระบบประปา
ที่สำคัญคือ TDS ต่ำไม่ได้แปลว่าปลอดภัย ค่า TDS ไม่ได้วัดเชื้อโรค และไม่ได้วัดโลหะหนักทีละชนิด น้ำที่ TDS ต่ำจึงยังอาจมีปัญหาที่ตัวเลขนี้มองไม่เห็น (อ่านต่อในหัวข้อ "ทำไม TDS ไม่บอกว่ามีโลหะหนัก")
น้ำกระด้างคืออะไร
น้ำกระด้าง (hard water) คือน้ำที่มีแร่ธาตุบางชนิดละลายอยู่มาก องค์การอนามัยโลกอธิบายว่าความกระด้างเกิดจากไอออนของโลหะหลายชนิดที่ละลายในน้ำ ส่วนใหญ่คือแคลเซียมและแมกนีเซียม มีเหล็ก แมงกานีส สังกะสี และโลหะอื่นร่วมด้วยเล็กน้อย
วิธีสังเกตแบบดั้งเดิมคือสบู่ น้ำกระด้างทำปฏิกิริยากับสบู่ จึงต้องใช้สบู่มากขึ้นกว่าจะเกิดฟอง และมักเกิดคราบไคลสบู่ในอ่างหรือภาชนะ แหล่งหลักของความกระด้างตามธรรมชาติคือหินตะกอน โดยเฉพาะหินปูน น้ำบาดาลจากระบบประปาขนาดเล็กจึงมักพบความกระด้างค่อนข้างสูง แต่แหล่งน้ำผิวดินบางแห่งก็พบได้เช่นกัน
วัดความกระด้างอย่างไร และแบ่งระดับอย่างไร
ความกระด้างนิยมรายงานเป็น "มิลลิกรัมต่อลิตร ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต (as CaCO3)" คือแปลงแคลเซียมและแมกนีเซียมที่วัดได้ให้เทียบเท่าปริมาณแคลเซียมคาร์บอเนต เพื่อให้เปรียบเทียบกันได้ ในห้องปฏิบัติการมักวัดด้วยการไทเทรตด้วยสาร EDTA (สารที่จับแคลเซียมและแมกนีเซียม)
ความกระด้าง (มก./ลิตร ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต)
ระดับ
ต่ำกว่า 60
น้ำอ่อน
60–120
กระด้างปานกลาง
120–180
กระด้าง
มากกว่า 180
กระด้างมาก
ที่มา: เอกสารประกอบแนวทางคุณภาพน้ำดื่ม องค์การอนามัยโลก เรื่อง Hardness in drinking-water (2554) และสำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาสหรัฐ (USGS) ใช้ช่วงเดียวกัน
ส่วนเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดความกระด้างไม่เกิน 300 มิลลิกรัมต่อลิตร ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต ตัวเลขนี้สูงกว่าเส้น "กระด้างมาก" ในตาราง แปลว่าน้ำที่ถูกจัดว่ากระด้างตามตารางข้างบนยังผ่านเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของไทยได้ ตารางระดับใช้บอกลักษณะของน้ำ ส่วนเกณฑ์ของกรมอนามัยใช้ตัดสินว่าน้ำประปาดื่มได้หรือไม่
ความกระด้างชั่วคราวและความกระด้างถาวร
องค์การอนามัยโลกแบ่งความกระด้างตามไอออนลบที่มาคู่กันได้ 2 แบบ
ความกระด้างชั่วคราว (carbonate hardness) แคลเซียมและแมกนีเซียมอยู่คู่กับคาร์บอเนตและไบคาร์บอเนต ส่วนนี้ตกตะกอนออกมาเมื่อน้ำถูกทำให้ร้อน
ความกระด้างถาวร (non-carbonate hardness) แคลเซียมและแมกนีเซียมอยู่คู่กับซัลเฟตหรือคลอไรด์ ไม่ตกตะกอนจากความร้อนแบบเดียวกัน
คราบตะกรันในกาต้มน้ำมาจากไหน
เมื่อน้ำกระด้างถูกต้มหรือทำให้ร้อน แคลเซียมและแมกนีเซียมส่วนหนึ่งเปลี่ยนเป็นคาร์บอเนตที่ไม่ละลายน้ำ แล้วเกาะเป็นคราบขาวบนผิวภาชนะ สำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาสหรัฐอธิบายว่าคราบแคลเซียมคาร์บอเนตในเครื่องทำน้ำร้อนทำให้ต้องใช้พลังงานมากขึ้นและอาจทำให้ท่ออุดตัน ส่วนองค์การอนามัยโลกระบุว่าคราบนี้ลดประสิทธิภาพการถ่ายเทความร้อน
คราบตะกรันจึงเป็นสัญญาณของน้ำกระด้าง ไม่ใช่สัญญาณของโลหะหนักที่เป็นพิษ
น้ำกระด้างอันตรายไหม
องค์การอนามัยโลกระบุว่าความกระด้างที่ระดับซึ่งพบในน้ำดื่มไม่ใช่ปัญหาต่อสุขภาพ จึงไม่ได้กำหนดค่าเพื่อสุขภาพ แต่มีผลต่อการยอมรับของผู้ดื่ม เช่น รสชาติ (คนเริ่มรับรสแคลเซียมได้ที่ประมาณ 100–300 มิลลิกรัมต่อลิตร ขึ้นกับไอออนที่มาคู่กัน) และมีผลต่อการใช้งาน เช่น สิ้นเปลืองสบู่และเกิดตะกรัน สำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาสหรัฐก็อธิบายแนวเดียวกันว่าความกระด้างไม่ใช่ปัญหาสุขภาพ แต่สร้างความรำคาญได้
ประเด็นที่ผู้ดูแลระบบประปาควรรู้คือ น้ำที่อ่อนมากก็มีข้อควรระวัง องค์การอนามัยโลกระบุว่าน้ำอ่อนที่ไม่ได้ปรับสภาพมีแนวโน้มกัดกร่อนผิวโลหะและท่อ ทำให้โลหะบางชนิด เช่น แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว และสังกะสี ละลายออกมาปนในน้ำดื่มได้ น้ำที่ผ่านการกำจัดแร่ธาตุ เช่น ผ่านเมมเบรน RO ในระบบผลิตน้ำขนาดใหญ่ จึงต้องปรับสภาพก่อนจ่ายเข้าท่อ อ่านเรื่องโลหะหนักแต่ละชนิดได้ที่ โลหะหนักในน้ำ 4 ชนิด
TDS กับความกระด้างต่างกันอย่างไร
ความกระด้างเป็น "ส่วนหนึ่ง" ของ TDS แคลเซียมและแมกนีเซียมนับรวมอยู่ใน TDS แต่ TDS ยังรวมโซเดียม โพแทสเซียม คลอไรด์ ซัลเฟต และสารอื่นด้วย
น้ำที่ TDS สูงเพราะแคลเซียมมาก จะกระด้างด้วย
น้ำที่ TDS สูงเพราะเกลือโซเดียมคลอไรด์มาก อาจมีรสเค็ม แต่ความกระด้างไม่สูง
ดังนั้นสองค่านี้ใช้แทนกันไม่ได้ ถ้าอยากรู้เรื่องตะกรันและสบู่ ต้องดูความกระด้าง ถ้าอยากรู้ปริมาณแร่ธาตุโดยรวม ดู TDS
ค่า pH ของน้ำคืออะไร
ค่า pH บอกว่าน้ำเป็นกรดหรือด่าง สำนักงานสำรวจทางธรณีวิทยาสหรัฐอธิบายว่าสเกลมีตั้งแต่ 0 ถึง 14 ค่า 7 คือเป็นกลาง ต่ำกว่า 7 เป็นกรด สูงกว่า 7 เป็นด่าง และสเกลนี้เป็นแบบลอการิทึม คือเพิ่มหรือลด 1 หน่วยเท่ากับความเป็นกรดหรือด่างเปลี่ยน 10 เท่า น้ำฝนตามปกติมี pH ประมาณ 5.6 เพราะคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศละลายลงไป
เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนด pH ไว้ที่ 6.5–8.5 เหตุผลเชิงการใช้งานมีดังนี้
pH ต่ำ (เป็นกรด) น้ำจะกัดกร่อนและละลายโลหะได้มากขึ้น โลหะมักละลายน้ำได้ดีขึ้นเมื่อ pH ต่ำ จึงเพิ่มโอกาสที่โลหะจากท่อหรือข้อต่อจะปนลงในน้ำ
pH สูง (เป็นด่าง) น้ำอาจมีรสขม และท่อกับอุปกรณ์ที่ใช้น้ำมักมีคราบเกาะ
ค่า pH จึงเป็นค่าที่ผู้ดูแลระบบประปาวัดเป็นประจำ แต่ pH อย่างเดียวก็ไม่ได้บอกว่าในน้ำมีโลหะหนักเท่าไร
ทำไม TDS ไม่บอกว่ามีโลหะหนัก
เหตุผลหลักอธิบายไว้แล้วในบทความ เครื่องวัดคุณภาพน้ำมีกี่แบบ หัวข้อ "มิเตอร์ TDS วัดโลหะหนักได้ไหม" สรุปสั้น ๆ คือ TDS บอก "ปริมาณรวม" ไม่บอก "ชนิด" และโลหะหนักที่เป็นพิษมีผลในระดับที่ต่ำมาก เกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของสารหนูและตะกั่วอยู่ที่ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วน TDS อยู่ในหลักร้อยมิลลิกรัมต่อลิตร
ลองดูตัวอย่างสมมติของบ่อน้ำ 2 บ่อ
บ่อ ก
บ่อ ข
TDS (ตัวอย่างสมมติ)
150 มก./ลิตร
700 มก./ลิตร
ความกระด้าง (ตัวอย่างสมมติ)
40 มก./ลิตร (น้ำอ่อน)
280 มก./ลิตร (กระด้างมาก แต่ยังไม่เกิน 300)
เห็นอะไรจากตัวเลขนี้
น้ำรสจืด ตะกรันน้อย
น้ำมีแร่ธาตุมาก รสอาจเปลี่ยน ตะกรันมาก TDS เกินเกณฑ์ 500
บอกได้ไหมว่ามีสารหนูหรือตะกั่ว
ไม่ได้
ไม่ได้
ถ้าจะรู้ว่าบ่อไหนมีโลหะหนัก ต้องตรวจโลหะแต่ละชนิดโดยตรง บ่อ ก ที่ดูเหมือน "น้ำดี" อาจมีสารหนูละลายอยู่ในระดับที่เกินเกณฑ์ได้ และบ่อ ข ที่ดูแย่อาจไม่มีโลหะหนักเลยก็ได้ ข้อสังเกตเพิ่มเติมคือ บ่อ ก เป็นน้ำอ่อน ถ้าจ่ายผ่านท่อโลหะเก่า น้ำอาจละลายโลหะจากท่อได้มากกว่า จึงยิ่งควรตรวจที่ปลายก๊อกด้วย
อ่านค่า TDS ความกระด้าง และ pH ร่วมกัน
ค่า
บอกอะไร
ไม่บอกอะไร
เกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย 2563
TDS
ปริมาณสารละลายรวม รสชาติ แนวโน้มตะกรัน การทำงานของระบบกรอง
ชนิดของสาร เชื้อโรค โลหะหนักแต่ละชนิด
ไม่เกิน 500 มก./ลิตร
ความกระด้าง
แคลเซียมและแมกนีเซียม ตะกรัน การใช้สบู่
โซเดียม คลอไรด์ โลหะหนักที่เป็นพิษ
ไม่เกิน 300 มก./ลิตร (ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต)
pH
ความเป็นกรด-ด่าง แนวโน้มกัดกร่อนท่อ
ปริมาณสารใด ๆ ในน้ำ
6.5–8.5
สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม ปรอท
ปริมาณโลหะหนักแต่ละชนิด
ค่าพื้นฐานอื่น
ไม่เกิน 0.01 · 0.01 · 0.003 · 0.001 มก./ลิตร ตามลำดับ
แนวทางที่ใช้ได้จริงคือ ใช้ TDS ความกระด้าง และ pH ดูภาพรวมของน้ำและการทำงานของระบบเป็นประจำ แล้วตรวจโลหะหนักแยกต่างหากตามความเสี่ยงของพื้นที่ เช่น แหล่งน้ำบาดาล หรือพื้นที่ที่หน่วยงานแจ้งเตือน อ่านภาพรวมวิธีตรวจทั้งหมดได้ที่ ตรวจคุณภาพน้ำมีกี่วิธี
M-Sense ช่วยอะไรได้
M-Sense ไม่ได้วัด TDS ความกระด้าง หรือ pH แต่ตอบคำถามที่ค่าเหล่านี้ตอบไม่ได้ M-Sense เป็นชุดตรวจโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำแบบพกพา ใช้เทคนิคเคมีไฟฟ้า พัฒนาโดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ตรวจได้ 4 ชนิด คือ สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท รายงานผลเป็นตัวเลขระดับ ppb ถึง ppm ใช้เวลาตรวจประมาณ 5 นาที ใช้ได้กับน้ำผิวดิน น้ำบาดาล และน้ำอุปโภคบริโภคในชุมชน
หน่วยงานจึงใช้ M-Sense คู่กับมิเตอร์ค่าพื้นฐานได้ มิเตอร์ดูภาพรวมของน้ำ ส่วน M-Sense คัดกรองและเฝ้าระวังโลหะหนัก ผลที่น่าสงสัยยังส่งยืนยันด้วยวิธีมาตรฐานในห้องปฏิบัติการ ดูรายละเอียดได้ที่ M-Sense คืออะไร และหน้า ตรวจอะไรได้ และเกณฑ์
คำถามที่พบบ่อย
TDS คืออะไร สรุปสั้น ๆ
TDS คือปริมาณสารทั้งหมดที่ละลายในน้ำ ส่วนใหญ่เป็นเกลือแร่ เช่น แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม และคลอไรด์ หน่วยเป็นมิลลิกรัมต่อลิตร
ค่า TDS เท่าไรดื่มได้
เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดไม่เกิน 500 มิลลิกรัมต่อลิตร องค์การอนามัยโลกไม่ได้กำหนดค่าเพื่อสุขภาพ แต่จัดระดับรสชาติไว้ ต่ำกว่า 300 รสดีเยี่ยม และ 300–600 รสดี
น้ำ TDS ต่ำ เช่น น้ำ RO ดีกว่าเสมอไหม
ไม่เสมอไป TDS ต่ำบอกแค่ว่ามีแร่ธาตุน้อย ไม่ได้บอกว่าไม่มีเชื้อโรคหรือโลหะหนัก องค์การอนามัยโลกระบุว่าน้ำที่ TDS ต่ำมากอาจรสจืดชืด และมักกัดกร่อนท่อ ความปลอดภัยต้องดูจากผลตรวจตามเกณฑ์ ไม่ใช่จากค่า TDS อย่างเดียว
น้ำกระด้างดื่มได้ไหม
องค์การอนามัยโลกระบุว่าความกระด้างที่พบในน้ำดื่มไม่ใช่ปัญหาต่อสุขภาพ แต่มีผลต่อรสชาติ ตะกรัน และการใช้สบู่ เกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัยกำหนดความกระด้างไม่เกิน 300 มิลลิกรัมต่อลิตร ในรูปแคลเซียมคาร์บอเนต ส่วนน้ำจะดื่มได้หรือไม่ต้องดูผลตรวจรายการอื่นด้วย
คราบขาวในกาต้มน้ำอันตรายไหม
คราบขาวส่วนใหญ่คือแคลเซียมคาร์บอเนตจากน้ำกระด้างที่ถูกทำให้ร้อน เป็นสัญญาณของน้ำที่มีแร่ธาตุมาก ไม่ใช่สัญญาณของโลหะหนักที่เป็นพิษ แต่ก็ไม่ได้ยืนยันว่าน้ำไม่มีโลหะหนัก
มิเตอร์ TDS บอกได้ไหมว่ามีสารหนูหรือตะกั่ว
ไม่ได้ TDS บอกปริมาณรวม ไม่บอกชนิด และโลหะหนักที่ระดับเกณฑ์มีปริมาณน้อยมากเมื่อเทียบกับเกลือแร่ทั่วไป ต้องใช้วิธีที่ตรวจโลหะแต่ละชนิดโดยตรง เช่น ชุดตรวจโลหะหนักภาคสนาม หรือห้องปฏิบัติการ ถ้ามีข้อกังวลเรื่องสุขภาพ ปรึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) หรือสำนักงานสาธารณสุขอำเภอในพื้นที่
อยากรู้ว่าน้ำในพื้นที่มีโลหะหนักหรือไม่ นอกเหนือจากค่า TDS
ถามนาโนเทค · ดูสารที่ M-Sense ตรวจได้
แหล่งอ้างอิง
กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุข กรมอนามัย. เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 (เอกสาร SD-RLDC-006).
องค์การอนามัยโลก. Guidelines for drinking-water quality, 4th edition incorporating the first and second addenda, 2022. Chemical fact sheet: Total dissolved solids.
องค์การอนามัยโลก. Total dissolved solids in drinking-water. Background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality (WHO/SDE/WSH/03.04/16), 2003.
องค์การอนามัยโลก. Hardness in drinking-water. Background document for development of WHO Guidelines for Drinking-water Quality (WHO/HSE/WSH/10.01/10/Rev/1), 2011.
U.S. Geological Survey. Hardness of Water. Water Science School.
U.S. Geological Survey. pH and Water. Water Science School.
ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมชุดตรวจโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำด้วยเทคนิคเคมีไฟฟ้าแบบพกพา (M-Sense).