ppm คืออะไร ppb คืออะไร อ่านผลตรวจน้ำให้เป็น
ppm

ทำไมต้องรู้เรื่องหน่วย
ppm คืออะไร
ppm
ppb คืออะไร
ppb
ตารางแปลงหน่วย
| หน่วย | ชื่อเต็ม | เทียบในน้ำ | ตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| ppm | ส่วนในล้านส่วน | ≈ 1 มิลลิกรัมต่อลิตร | 0.3 ppm ≈ 0.3 มก./ลิตร |
| ppb | ส่วนในพันล้านส่วน | ≈ 1 ไมโครกรัมต่อลิตร | 10 ppb ≈ 10 ไมโครกรัมต่อลิตร |
| มก./ลิตร | มิลลิกรัมต่อลิตร | = 1,000 ไมโครกรัมต่อลิตร | 0.01 มก./ลิตร = 10 ไมโครกรัมต่อลิตร |
| ppm กับ ppb | 1 ppm = 1,000 ppb | 0.003 ppm = 3 ppb |
วิธีแปลงแบบจำง่าย
จากมิลลิกรัมต่อลิตร (หรือ ppm)เป็น ppbคูณ 1,000เช่น 0.01 × 1,000 = 10 ppbจาก ppbเป็นมิลลิกรัมต่อลิตร (หรือ ppm)หาร 1,000เช่น 3 ÷ 1,000 = 0.003มก./ลิตร เคล็ดลับ: คูณ 1,000คือเลื่อนจุดทศนิยมไปทางขวา 3ตำแหน่ง หาร 1,000คือเลื่อนไปทางซ้าย 3ตำแหน่ง
ข้อควรรู้
เกณฑ์โลหะหนัก 4 ชนิด เขียนเป็น ppb
| สาร | น้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 | แหล่งน้ำผิวดิน ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2537) | ค่าแนะนำน้ำดื่ม องค์การอนามัยโลก |
|---|---|---|---|
| สารหนู | 0.01 มก./ลิตร = 10 ppb | 0.01 มก./ลิตร = 10 ppb | 10 ไมโครกรัมต่อลิตร (ค่าชั่วคราว) |
| ตะกั่ว | 0.01 มก./ลิตร = 10 ppb | 0.05 มก./ลิตร = 50 ppb | 10 ไมโครกรัมต่อลิตร (ค่าชั่วคราว) |
| แคดเมียม | 0.003 มก./ลิตร = 3 ppb | 0.005 มก./ลิตร = 5 ppb (น้ำที่ความกระด้างไม่เกิน 100 มก./ลิตร) · 0.05 มก./ลิตร = 50 ppb (เกิน 100 มก./ลิตร) | 3 ไมโครกรัมต่อลิตร |
| ปรอท | 0.001 มก./ลิตร = 1 ppb | 0.002 มก./ลิตร = 2 ppb | 6 ไมโครกรัมต่อลิตร (ปรอทอนินทรีย์ ฉบับ 2022) |
น้ำประปาที่ใช้ดื่ม ใช้เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563น้ำในแม่น้ำ ลำคลอง ใช้มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8(พ.ศ. 2537)ค่านี้ใช้ประเมินแหล่งน้ำดิบ ไม่ได้หมายความว่าน้ำนั้นดื่มได้ ค่าขององค์การอนามัยโลก เป็นค่าแนะนำสำหรับน้ำดื่มในระดับสากล ค่าสารหนู 10ไมโครกรัมต่อลิตร เป็น "ค่าชั่วคราว" ที่กำหนดโดยคำนึงถึงความสามารถของระบบบำบัดน้ำและการตรวจวัด

อ่านผลตรวจน้ำทีละขั้น
ดูหน่วย ผลเป็น ppm ppbมิลลิกรัมต่อลิตร หรือไมโครกรัมต่อลิตร แปลงให้เป็นหน่วยเดียวกับเกณฑ์ ใช้วิธีคูณหรือหาร 1,000ข้างต้น เลือกเกณฑ์ให้ตรงกับชนิดของน้ำ น้ำประปาที่ใช้ดื่ม หรือน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน เทียบ แล้วดูว่าห่างจากเกณฑ์แค่ไหน ถ้าต้องการรู้ว่าเกินกี่เท่า ให้นำค่าที่วัดได้หารด้วยค่าเกณฑ์ในหน่วยเดียวกัน
ตัวอย่างสมมติที่ 1: ค่าต่ำกว่าเกณฑ์
แปลง: 4 ppb = 0.004มก./ลิตร เกณฑ์น้ำประปาดื่มได้: 0.01มก./ลิตร (10 ppb)อ่านผล: ไม่เกินเกณฑ์ ค่าที่วัดได้ต่ำกว่าเกณฑ์เกินครึ่ง
ตัวอย่างสมมติที่ 2: ค่าเกินเกณฑ์
แปลง: 0.025มก./ลิตร = 25 ppbเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้: 10 ppbอ่านผล: เกินเกณฑ์ 25 ÷ 10 = 2.5เท่า ควรยืนยันผลด้วยวิธีมาตรฐานในห้องปฏิบัติการ และแจ้งหน่วยงานที่ดูแลระบบประปาในพื้นที่
ตัวอย่างสมมติที่ 3: เลือกเกณฑ์ผิดชุด
ถ้าเทียบกับเกณฑ์แหล่งน้ำผิวดิน (50 ppb)ค่านี้ไม่เกินเกณฑ์ของแหล่งน้ำผิวดิน แต่ถ้าจะนำน้ำนี้ไปผลิตน้ำประปา น้ำประปาที่ผลิตได้ต้องมีตะกั่วไม่เกิน 10 ppbตามเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ ซึ่งต่ำกว่า 30 ppbตัวอย่างนี้แสดงว่าตัวเลขเดียวกัน อ่านผลต่างกันได้ ขึ้นกับว่าเป็นน้ำแบบไหน
ตัวอย่างสมมติที่ 4: อ่านหน่วยพลาด
- 8 ppb = 0.008
มก./ลิตร ไม่เกินเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ - 8 ppm = 8
มก./ลิตร สูงกว่าเกณฑ์ 800เท่า ตัวเลขเดียวกัน แต่หน่วยต่างกัน ความหมายต่างกันมาก จึงควรจดหน่วยไว้ทุกครั้ง
ตัวอย่างจากข้อมูลจริง: ก่อนและหลังปรับปรุงระบบประปา
| จุดตรวจ | มก./ลิตร | ppb | เทียบเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ 10 ppb |
|---|---|---|---|
| น้ำดิบก่อนเข้าระบบ | 0.069 | 69 | ประมาณ 6.9 เท่าของเกณฑ์ |
| หอถังสูงหลังผ่านระบบ | 0.0035 | 3.5 | ต่ำกว่าเกณฑ์ |
จดผลตรวจน้ำอย่างไรให้ใช้ต่อได้
วันที่และเวลาที่เก็บตัวอย่าง จุดเก็บตัวอย่าง เช่น น้ำดิบ หอถังสูง หรือก๊อกปลายทาง ชนิดของน้ำ น้ำผิวดิน น้ำบาดาล หรือน้ำประปา ค่าที่วัดได้ พร้อมหน่วยทุกครั้ง วิธีที่ใช้ตรวจ ชุดตรวจภาคสนาม หรือห้องปฏิบัติการ เกณฑ์ที่ใช้เทียบ และผลการเทียบ
หน่วยอื่นที่พบในผลตรวจน้ำ
ความขุ่น ใช้หน่วยเอ็นทียู (NTU)ซึ่งเป็นหน่วยเฉพาะของความขุ่น ไม่ใช่ปริมาณสารต่อลิตร จึงไม่ต้องแปลงเป็น ppmเกณฑ์น้ำประปาดื่มได้ของกรมอนามัยคือไม่เกิน 5เอ็นทียู ค่าการนำไฟฟ้า (Electrical Conductivityหรือ EC)ใช้หน่วยทางไฟฟ้า ไม่ใช่ ppmระบบผลิตน้ำดื่มของนาโนเทคแสดงค่านี้คู่กับค่าของแข็งที่ละลายทั้งหมด (TDS)บนจอแบบเรียลไทม์ เชื้อโคลิฟอร์มและอี. โคไล เกณฑ์น้ำประปาดื่มได้กำหนดว่า "ต้องไม่พบ" จึงอ่านผลเป็นพบหรือไม่พบ
M-Sense ช่วยอะไรได้
M-Sense
คำถามที่พบบ่อย
ppm
1 ppm
อยากรู้ว่าผลตรวจน้ำในพื้นที่ของท่านหมายถึงอะไร
แหล่งอ้างอิง
กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุข กรมอนามัย. เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563(เอกสาร SD-RLDC-006).ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8(พ.ศ. 2537)เรื่อง กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน. องค์การอนามัยโลก. Guidelines for drinking-water quality, 4th edition incorporating the first and second addenda, 2022.องค์การอนามัยโลก. Chemical fact sheets: Arsenic, Lead (2022), Cadmium, Mercury (2022).- U.S. Geological Survey. Conversion factors.
- U.S. Environmental Protection Agency.
เอกสารแนวทางน้ำดื่ม (หน่วย mg/Lและ µg/L). ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. รายงานผลการใช้เทคโนโลยีเพื่อแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำและยกระดับการเข้าถึงน้ำสะอาดของชุมชน. ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมการจัดการสารหนูเพื่อผลิตน้ำประปาสะอาดอย่างยั่งยืน. ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมชุดตรวจโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำด้วยเทคนิคเคมีไฟฟ้าแบบพกพา (M-Sense).
