บทความ
ประปาหมู่บ้านคืออะไร ใครเป็นเจ้าของ ใครดูแล และน้ำผ่านขั้นตอนอะไรก่อนถึงบ้าน
ประปาหมู่บ้าน คือ ระบบที่นำน้ำจากบ่อบาดาลหรือแหล่งน้ำผิวดินมาปรับปรุงคุณภาพ แล้วจ่ายตามท่อผ่านมาตรวัดน้ำให้คนในหมู่บ้านใช้ตลอด 24 ชั่วโมง ประปาหมู่บ้านเป็นทรัพย์สินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท. เช่น เทศบาล และองค์การบริหารส่วนตำบล) ทั่วประเทศมีประมาณ 70,000 แห่ง บทความนี้อธิบายว่าใครดูแลส่วนไหน ระบบบาดาลกับระบบผิวดินต่างกันอย่างไร และน้ำผ่านขั้นตอนอะไรบ้างก่อนไหลออกจากก๊อกที่บ้าน
ประปาหมู่บ้านคืออะไร
คู่มือหลักเกณฑ์และมาตรฐานคุณภาพระบบประปาหมู่บ้านขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (พฤษภาคม 2565) ให้ความหมายว่า ระบบประปาหมู่บ้าน คือ การนำน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ ได้แก่ แหล่งน้ำใต้ดิน หรือแหล่งน้ำผิวดิน มาผ่านขั้นตอนปรับปรุงคุณภาพให้เป็นน้ำสะอาดตามหลักวิชาการ แล้วจ่ายให้ประชาชนในหมู่บ้านใช้อุปโภคบริโภค ทางท่อผ่านมาตรวัดน้ำตลอด 24 ชั่วโมง
ประปาหมู่บ้านต่างจากน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาคและการประปานครหลวง ระเบียบที่ใช้กับประปาหมู่บ้านไม่นับรวมระบบที่อยู่ในความรับผิดชอบของ 2 หน่วยงานนี้ ประปาหมู่บ้านจึงเป็นระบบขนาดเล็กที่ชุมชนและท้องถิ่นดูแลเอง และเป็นแหล่งน้ำหลักของคนชนบทจำนวนมาก
ใครเป็นเจ้าของ ใครดูแลประปาหมู่บ้าน
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการบริหารกิจการและการบำรุงรักษาระบบประปาหมู่บ้าน พ.ศ. 2548 ข้อ 16 กำหนดว่า กิจการประปาหมู่บ้านเป็นทรัพย์สินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยมอบให้คณะกรรมการดำเนินการบริหารจัดการ ระบบประปาหมู่บ้านหลายแห่งเดิมก่อสร้างโดยกรมทรัพยากรน้ำหรือกรมทรัพยากรน้ำบาดาล แล้วถ่ายโอนภารกิจมาให้ อปท. ตามกฎหมายกระจายอำนาจ
คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นแบ่งการบริหารกิจการประปาหมู่บ้านไว้ 2 รูปแบบ
- รูปแบบที่ 1 บริหารโดยคณะกรรมการบริหารกิจการประปา คณะกรรมการมาจากการเลือกตั้งของผู้ใช้น้ำ มีวาระชัดเจน ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2548
- รูปแบบที่ 2 บริหารโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น อปท. แต่งตั้งผู้บริหารกิจการประปา และใช้งบประมาณของ อปท.
ไม่ว่ารูปแบบใด ประปาหมู่บ้านทำงานได้ดีเพราะคนหลายกลุ่มช่วยกัน
| ใคร |
หน้าที่หลัก |
| ผู้ใช้น้ำ |
เลือกตัวแทนเป็นคณะกรรมการ ทำตามข้อบังคับของประปา ช่วยดูแลระบบ และติดตามการทำงานของคณะกรรมการ |
| คณะกรรมการบริหารกิจการประปาหมู่บ้าน |
วางระเบียบโดยผ่านความเห็นชอบของผู้ใช้น้ำ บริหารให้มีน้ำใช้ทั่วถึง ดูแลรายรับรายจ่าย และรายงานผลต่อ อปท. และผู้ใช้น้ำ |
| ผู้ดูแลระบบประปาหมู่บ้าน (ผู้ควบคุมการผลิต) |
เปิด-ปิดและควบคุมระบบ บำรุงรักษาและซ่อมแซม แจ้งปัญหาให้คณะกรรมการทราบ และหาความรู้ใหม่มาพัฒนาระบบ |
| องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น |
เป็นเจ้าของระบบ ปรับปรุงซ่อมแซม ตรวจสอบคุณภาพน้ำ และพัฒนาศักยภาพผู้ดูแลระบบ |
| หน่วยงานสนับสนุน |
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมทรัพยากรน้ำ กรมทรัพยากรน้ำบาดาล และกรมอนามัย ร่วมกันวางหลักเกณฑ์ ประเมินระบบ และให้คำแนะนำทางวิชาการ |
ผู้ดูแลระบบประปาคือคนสำคัญที่สุดคนหนึ่ง เพราะคุณภาพน้ำแต่ละวันขึ้นกับการเปิดระบบ การเติมคลอรีน และการล้างถังกรองที่ทำอย่างสม่ำเสมอ
ระบบประปาบาดาลกับระบบประปาผิวดิน ต่างกันอย่างไร
ประปาหมู่บ้านแบ่งตามแหล่งน้ำดิบได้ 2 แบบหลัก ความต่างอยู่ที่น้ำดิบ และขั้นตอนปรับปรุงคุณภาพน้ำที่ต้องใช้
| หัวข้อ |
ระบบประปาบาดาล |
ระบบประปาผิวดิน |
| แหล่งน้ำดิบ |
บ่อน้ำบาดาล |
ห้วย หนอง คลอง บึง สระ อ่างเก็บน้ำ แม่น้ำ น้ำซับ และบ่อน้ำตื้น |
| เกณฑ์คุณภาพน้ำดิบที่คู่มือกำหนด |
มาตรฐานน้ำบาดาลที่จะใช้บริโภคได้ ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2551 และต้องส่งตัวอย่างน้ำวิเคราะห์ก่อนนำมาใช้ผลิตประปา |
มาตรฐานคุณภาพน้ำในแหล่งน้ำผิวดิน ประเภทที่ 1–4 ตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2537) |
| ส่วนปรับปรุงคุณภาพน้ำ |
ถังกรองน้ำ ทรายกรองน้ำ และอุปกรณ์ประกอบ หลายแห่งมีระบบเติมอากาศก่อนเข้าถังกรอง |
ถังสร้างตะกอน รวมตะกอน ตกตะกอน และทรายกรอง พร้อมอุปกรณ์ประกอบ |
| เรื่องที่ผู้ดูแลมักต้องจัดการ |
เหล็ก แมงกานีส สี กลิ่น และสารที่ละลายมาจากชั้นหินและดิน |
ความขุ่น ตะกอน และเชื้อโรคที่เปลี่ยนตามฤดูกาล |
| ส่วนที่เหมือนกัน |
ถังน้ำใส ระบบจ่ายคลอรีนฆ่าเชื้อ หอถังสูงหรือถังอัดความดัน และท่อจ่ายน้ำผ่านมาตรวัดน้ำ |
เหมือนกัน |
ระบบประปาบาดาลเองก็มีหลายขนาด แบบประเมินระบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้านของกรมอนามัย (ฉบับร่าง) แยกไว้ 3 แบบ คือ สูบจากบ่อขึ้นหอถังสูงแล้วจ่ายเลย สูบลงถังน้ำใสก่อนขึ้นหอถังสูง และสูบผ่านระบบกรองลงถังน้ำใสก่อนขึ้นหอถังสูง ถ้าอยากรู้ว่าน้ำบาดาลต้องตรวจอะไรบ้าง อ่านต่อได้ที่ น้ำบาดาลดื่มได้ไหม
น้ำผ่านขั้นตอนอะไรก่อนถึงบ้าน
เส้นทางของน้ำในประปาหมู่บ้านทั่วไป สรุปจากคู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและแบบประเมินของกรมอนามัย มีดังนี้ แต่ละแห่งอาจมีบางขั้นมากหรือน้อยกว่านี้ตามแบบที่ก่อสร้าง
| ลำดับ |
ขั้นตอน |
เกิดอะไรขึ้น |
| 1 |
สูบน้ำดิบ |
เครื่องสูบน้ำดิบดึงน้ำจากบ่อบาดาลหรือแหล่งน้ำผิวดินเข้าระบบ |
| 2 |
เติมอากาศ (ระบบบาดาลบางแห่ง) |
ให้น้ำสัมผัสอากาศ เหล็กที่ละลายอยู่จะเปลี่ยนเป็นตะกอนที่กรองออกได้ |
| 3 |
สร้างตะกอนและตกตะกอน (ระบบผิวดิน) |
เติมสารสร้างตะกอน เช่น สารส้ม ให้ความขุ่นจับตัวเป็นก้อนแล้วจมลงก้นถัง |
| 4 |
กรอง |
น้ำไหลผ่านถังกรองทราย บางแห่งใช้สารกรองอื่นร่วม เช่น แอนทราไซต์ หรือแมงกานีสกรีนแซนด์ |
| 5 |
เก็บในถังน้ำใสและฆ่าเชื้อ |
เติมคลอรีนเพื่อฆ่าเชื้อโรค แล้วเก็บน้ำที่ผ่านการกรองไว้ในถังน้ำใส |
| 6 |
สูบขึ้นหอถังสูงหรือถังอัดความดัน |
เครื่องสูบน้ำดีส่งน้ำขึ้นหอถังสูง ให้แรงดันพอจ่ายน้ำทั่วหมู่บ้าน |
| 7 |
จ่ายน้ำตามท่อ |
น้ำผ่านมาตรวัดน้ำหลักและท่อเมน ไปถึงมาตรวัดน้ำและก๊อกของแต่ละบ้าน |
ทำไมต้องมีคลอรีนเหลืออยู่ในน้ำที่บ้าน
คลอรีนที่เติมในขั้นที่ 5 ไม่ได้ใช้หมดในถัง ต้องเหลืออยู่ในน้ำบางส่วน เรียกว่า คลอรีนอิสระคงเหลือ เพื่อฆ่าเชื้อที่อาจปนเข้ามาในท่อระหว่างทาง คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกำหนดให้ตรวจคลอรีนคงเหลือที่ปลายท่อให้อยู่ระหว่าง 0.2–0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร และแนวทาง 3C ให้วัดที่บ้านผู้ใช้น้ำหลังที่ไกลที่สุดด้วยชุดทดสอบคลอรีนอิสระคงเหลือ (อ.31) เดือนละ 1 ครั้ง
กลิ่นคลอรีนอ่อน ๆ ที่ก๊อกจึงเป็นสัญญาณว่าน้ำผ่านการฆ่าเชื้อแล้ว ถ้าไม่ชอบกลิ่น ดูวิธีจัดการในบ้านได้ที่ น้ำประปาดื่มได้ไหม
ดูแลอย่างไรให้น้ำประปาหมู่บ้านได้มาตรฐาน
คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกำหนดว่า น้ำประปาที่ผลิตได้ต้องได้เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 รายละเอียดเกณฑ์นี้อ่านได้ที่ มาตรฐานน้ำประปา กรมอนามัย 2563 อ่านอย่างไร
งานดูแลที่คู่มือและแบบประเมินระบุไว้ มีดังนี้
| งาน |
ความถี่ |
ที่มา |
| ล้างย้อนทรายกรอง (backwash) |
อย่างน้อยวันละ 1 ครั้ง |
แบบประเมินระบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน กรมอนามัย (ฉบับร่าง) |
| เติมคลอรีนและวัดคลอรีนอิสระคงเหลือ |
สม่ำเสมอ และบันทึกผลทุกครั้ง |
แบบประเมินฯ กรมอนามัย |
| ตรวจและขัดล้างถังกรอง |
อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง |
แบบประเมินฯ กรมอนามัย |
| ล้างถังน้ำใสและหอถังสูง ระบายตะกอน ขัดตะไคร่ และฆ่าเชื้อในถัง |
อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง |
แบบประเมินฯ กรมอนามัย |
| ตรวจคุณภาพน้ำด้วยเครื่องมือภาคสนามอย่างง่าย ที่จุดผลิตหรือจุดจ่ายน้ำ |
ทุก 3 เดือน |
คู่มือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น |
| ส่งตัวอย่างน้ำประปาให้หน่วยงานที่มีหน้าที่ตรวจคุณภาพน้ำ |
อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง |
คู่มือกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น |
แนวทาง 3C ประปาหมู่บ้านสะอาด
กรมอนามัยและกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นใช้แนวทาง 3C เป็นกรอบพัฒนาประปาหมู่บ้าน
- Clear จัดระบบประปาให้สะอาด เป็นระเบียบ และผลิตน้ำให้ถูกต้องตามหลักวิชาการ
- Clean ผลิตน้ำประปาได้ตามเกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 โดยเก็บตัวอย่างน้ำที่ต้นท่อส่งห้องปฏิบัติการ
- Chlorine เฝ้าระวังคลอรีนอิสระคงเหลือด้วยชุดทดสอบภาคสนามอย่างง่าย
ประปาหมู่บ้านที่ผ่านทั้ง 3 ข้อ ขอรับการรับรองเป็นน้ำประปาหมู่บ้านสะอาดได้ แนวทางนี้ช่วยให้ อปท. และผู้ดูแลระบบเห็นชัดว่าต้องทำอะไร และวัดผลได้
การประปาหมู่บ้านอยู่ได้ยั่งยืนเพราะอะไร
การประปาหมู่บ้านไม่ได้มีแค่เรื่องเครื่องสูบและถังกรอง แต่เป็นกิจการที่ต้องมีรายรับพอสำหรับค่าไฟฟ้า คลอรีน สารกรอง และค่าซ่อม คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจึงวางมาตรฐานด้านการบริหารไว้ด้วย
- ค่าน้ำที่เหมาะสม อัตราค่าน้ำต้องคิดจากต้นทุนการผลิต และความสามารถในการจ่ายของผู้ใช้น้ำ
- บัญชีที่เปิดเผยได้ มีบัญชีรายรับรายจ่ายที่ผู้ใช้น้ำตรวจสอบได้ เพื่อสร้างความมั่นใจ
- ลดน้ำสูญเสีย ผู้ควบคุมการผลิตต้องดูแลไม่ให้มีท่อรั่ว และไม่มีการใช้น้ำฟรี เพราะน้ำที่หายไปคือรายรับที่จะนำมาบำรุงรักษาระบบ
- สื่อสารกับชุมชน มีช่องทางแจ้งข่าว ผลตรวจคุณภาพน้ำ และเปิดให้ผู้ใช้น้ำเสนอความเห็น
ผู้ใช้น้ำแต่ละบ้านช่วยได้มาก เช่น แจ้งผู้ดูแลระบบเมื่อเห็นท่อรั่วหรือน้ำผิดปกติ ชำระค่าน้ำตามกำหนด และดูแลถังพักน้ำในบ้าน กรมอนามัยแนะนำให้ล้างถังพักน้ำทุก 6 เดือน เพราะคุณภาพน้ำที่ก๊อกยังขึ้นกับถังพักและท่อในบ้านด้วย
ทำไมผลตรวจน้ำจึงสำคัญกับประปาหมู่บ้าน
คุณภาพน้ำประปาหมู่บ้านต่างกันไปตามแหล่งน้ำดิบ สภาพระบบ และการดูแล การตรวจน้ำจึงเป็นทั้งเครื่องมือของผู้ดูแลและเครื่องสร้างความมั่นใจให้ผู้ใช้น้ำ
- สำหรับผู้ดูแลระบบ ผลตรวจบอกว่าขั้นไหนต้องปรับ เช่น คลอรีนน้อยไป ถังกรองต้องล้าง หรือน้ำดิบมีสารที่ระบบเดิมยังจัดการไม่ได้
- สำหรับ อปท. ผลตรวจช่วยจัดลำดับงบประมาณ ว่าควรซ่อม ปรับปรุง หรือเพิ่มขั้นตอนใด
- สำหรับผู้ใช้น้ำ การประกาศผลตรวจให้ชุมชนเห็น ช่วยให้คนในหมู่บ้านมั่นใจที่จะใช้น้ำประปา
ส่วนคำถามว่าน้ำประปาหมู่บ้านดื่มได้ไหม คำตอบขึ้นกับผลตรวจของแต่ละแห่ง อ่านวิธีดูและสิ่งที่ทำได้ในบ้านที่ น้ำประปาดื่มได้ไหม ดูจากอะไร และวิธีตรวจแต่ละแบบที่ ตรวจคุณภาพน้ำมีกี่วิธี
ปรับปรุงระบบเดิม แทนการสร้างใหม่
เมื่อผลตรวจพบสารที่ระบบเดิมยังจัดการไม่ได้ ทางเลือกหนึ่งคือปรับปรุงระบบที่มีอยู่ งานวิจัยของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ภายใต้แผนงาน A-QUALITY ใช้แนวทางนี้กับประปาหมู่บ้าน
- เริ่มจากตรวจคุณภาพน้ำ แล้วเลือกวิธีบำบัดตามชนิดของสารที่พบ เช่น ติดตั้งถังตกตะกอนพลังงานต่ำ และถังกรองบรรจุถ่านชีวภาพที่ปรับผิวเพื่อดูดซับสารหนู เพิ่มเข้าไปในระบบเดิม
- ต้นทุนการปรับปรุงระบบเดิมอยู่ที่ร้อยละ 13–26 ของการสร้างระบบใหม่
- ที่บ้านริมกก ตำบลแม่ยาว อำเภอเมืองเชียงราย สารหนูในน้ำดิบ 0.069 มิลลิกรัมต่อลิตร ลดลงเหลือ 0.0035 มิลลิกรัมต่อลิตร ที่หอถังสูงหลังผ่านระบบ
- นักวิจัยอบรมผู้ดูแลระบบประปาหมู่บ้านในจังหวัดเชียงราย 4 ครั้ง รวม 540 คน
ก่อนเริ่มปรับปรุง รายงานของนาโนเทคแนะนำให้พื้นที่เตรียมข้อมูล 4 อย่าง คือ ข้อมูลคุณภาพน้ำดิบ สภาพและกำลังผลิตของระบบเดิม ความพร้อมของหน่วยงานท้องถิ่นในการเดินระบบและบำรุงรักษา และผู้รับผิดชอบการบำรุงรักษาพร้อมวิธีตรวจติดตามคุณภาพน้ำหลังติดตั้ง
หลักการทำงานที่นาโนเทคใช้ คือ "นักวิจัยเป็นพี่เลี้ยง ชุมชนเป็นเจ้าของ และท้องถิ่นเป็นผู้สนับสนุน" ซึ่งตรงกับโครงสร้างของประปาหมู่บ้านที่ชุมชนและ อปท. เป็นเจ้าของอยู่แล้ว ดูตัวอย่างพื้นที่ได้ที่หน้า ใช้งานจริง
M-Sense ช่วยอะไรได้
M-Sense เป็นชุดตรวจโลหะหนักในน้ำแบบพกพา ของนาโนเทค สวทช. ตรวจสารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ได้ในประมาณ 5 นาที รายงานผลเป็นตัวเลขระดับ ppb ถึง ppm (ส่วนในพันล้านส่วน ถึงส่วนในล้านส่วน) ใช้ได้ทั้งน้ำบาดาล น้ำผิวดิน และน้ำอุปโภคบริโภคในชุมชน
สำหรับประปาหมู่บ้าน M-Sense ช่วยให้ อปท. และหน่วยงานสาธารณสุขคัดกรองโลหะหนักได้ที่จุดเก็บน้ำ เช่น บ่อน้ำดิบ ถังน้ำใส หรือหอถังสูง ก่อนตัดสินใจว่าจุดไหนควรส่งห้องปฏิบัติการยืนยัน และใช้ติดตามผลหลังปรับปรุงระบบ M-Sense ไม่ได้วัดคลอรีน เชื้อโรค หรือความขุ่น งานประจำวันของผู้ดูแลระบบจึงยังใช้ชุดทดสอบคลอรีนและการตรวจตามเกณฑ์ของกรมอนามัยเหมือนเดิม ดูสารที่ตรวจได้ที่หน้า ตรวจอะไรได้ และเกณฑ์
คำถามที่พบบ่อย
ประปาหมู่บ้านเป็นของใคร
เป็นทรัพย์สินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย พ.ศ. 2548 โดยอาจมอบให้คณะกรรมการบริหารกิจการประปาที่ผู้ใช้น้ำเลือกตั้งเป็นผู้บริหาร
น้ำประปาหมู่บ้านมีปัญหา ควรแจ้งใคร
แจ้งผู้ดูแลระบบประปา คณะกรรมการบริหารกิจการประปาหมู่บ้าน หรือ อปท. ที่เป็นเจ้าของระบบ ถ้ากังวลเรื่องสุขภาพ ปรึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หรือสายด่วนกรมอนามัย 1478
ระบบประปาบาดาลกับระบบประปาผิวดิน แบบไหนดีกว่า
ไม่มีแบบไหนดีกว่ากันเสมอไป ขึ้นกับแหล่งน้ำที่มีในพื้นที่ ระบบผิวดินต้องจัดการความขุ่นและตะกอนมากกว่า ส่วนระบบบาดาลมักต้องจัดการเหล็ก แมงกานีส และสารที่ละลายมาจากชั้นดินหิน ทั้งสองแบบต้องฆ่าเชื้อด้วยคลอรีนเหมือนกัน
ทำไมน้ำประปาหมู่บ้านมีกลิ่นคลอรีน
เพราะต้องมีคลอรีนอิสระคงเหลือในน้ำ เพื่อฆ่าเชื้อที่อาจปนเข้ามาในท่อ คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกำหนดให้ปลายท่อมีคลอรีนคงเหลือ 0.2–0.5 มิลลิกรัมต่อลิตร
ประปาหมู่บ้านต้องตรวจคุณภาพน้ำบ่อยแค่ไหน
คู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นให้ตรวจด้วยเครื่องมือภาคสนามอย่างง่ายทุก 3 เดือน และส่งตัวอย่างให้หน่วยงานตรวจอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ส่วนคลอรีนคงเหลือควรวัดสม่ำเสมอ
ประปาหมู่บ้านทั่วประเทศมีกี่แห่ง
ประมาณ 70,000 แห่ง ตามรายงานของกรมอนามัย ปีงบประมาณ 2568
อยากตรวจโลหะหนักในน้ำประปาหมู่บ้านของพื้นที่คุณ
ถามนาโนเทค · สำหรับหน่วยงาน · ใช้งานจริง
แหล่งอ้างอิง
- กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย. คู่มือหลักเกณฑ์และมาตรฐานคุณภาพระบบประปาหมู่บ้านขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น, พฤษภาคม 2565.
- ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการบริหารกิจการและการบำรุงรักษาระบบประปาหมู่บ้าน พ.ศ. 2548.
- สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย. (ร่าง) แบบประเมินระบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้าน (แหล่งน้ำบาดาล), 2569.
- กรมอนามัย. ข่าวประชาสัมพันธ์เรื่องการปรับปรุงระบบประปาหมู่บ้านตามแนวทาง 3C, 21 พฤศจิกายน 2567.
- กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุข กรมอนามัย. เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 (เอกสาร SD-RLDC-006 มีผล 28 เมษายน 2566).
- สำนักสุขาภิบาลอาหารและน้ำ กรมอนามัย. ผลการดำเนินงาน/สถานการณ์คุณภาพน้ำประปาหมู่บ้าน ปีงบประมาณ 2568 (ข้อมูล ณ 24 กรกฎาคม 2568).
- ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. รายงานผลการใช้เทคโนโลยีเพื่อแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำและยกระดับการเข้าถึงน้ำสะอาดของชุมชน.
- ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมการจัดการสารหนูเพื่อผลิตน้ำประปาสะอาดอย่างยั่งยืน (A-QUALITY คลินิกน้ำเพื่อชุมชน).
- ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมชุดตรวจโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำด้วยเทคนิคเคมีไฟฟ้าแบบพกพา (M-Sense).