บทความ
ฟันตกกระเกิดจากอะไร ฟลูออไรด์ในน้ำดื่มเท่าไรจึงเหมาะ และตรวจได้อย่างไร
ฟันตกกระ (dental fluorosis) เกิดจากร่างกายได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปในช่วงที่ฟันแท้กำลังสร้างอยู่ใต้เหงือก คือช่วงทารกจนถึงวัยเด็กตอนต้น แหล่งสำคัญในประเทศไทยคือน้ำดื่มจากบ่อบาดาลในพื้นที่ที่มีหินหรือแร่ซึ่งมีฟลูออไรด์มาก เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดฟลูออไรด์ไม่เกิน 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร น้ำที่มีฟลูออไรด์สูงไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ดูด้วยตาไม่ออก ต้องตรวจจึงจะรู้
ฟันตกกระคืออะไร
ฟันตกกระคือภาวะที่ผิวเคลือบฟันมีแร่ธาตุสะสมไม่สมบูรณ์ เอกสารของสำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย อธิบายว่าเกิดจากการได้รับฟลูออไรด์ทางระบบ (คือฟลูออไรด์ที่กลืนหรือดื่มเข้าไป) มากเกินไป ฟลูออไรด์ส่วนเกินไปรบกวนขั้นตอนสุดท้ายของการสร้างเคลือบฟัน ทำให้มีโปรตีนค้างอยู่และแร่ธาตุสะสมได้ไม่เต็มที่
ลักษณะที่เห็นมีตั้งแต่จุดหรือเส้นสีขาวขุ่นเล็ก ๆ บนผิวฟัน ไปจนถึงคราบสีน้ำตาลและผิวฟันเป็นหลุม สำนักทันตสาธารณสุขใช้ดัชนีของดีน (Dean's index) ซึ่งดัดแปลงจากคู่มือสำรวจสุขภาพช่องปากขององค์การอนามัยโลก แบ่งความรุนแรงเป็น 6 ระดับ
ระดับ
ลักษณะที่ทันตบุคลากรตรวจพบ
ปกติ
ผิวฟันเรียบ เป็นมัน สีขาวครีม
สงสัย
มีจุดหรือแต้มสีขาวเล็กน้อย
น้อยมาก
มีบริเวณขาวขุ่นทึบเล็ก ๆ ไม่ถึงประมาณหนึ่งในสี่ของผิวฟัน
เล็กน้อย
บริเวณขาวขุ่นกว้างขึ้น ไม่ถึงประมาณครึ่งหนึ่งของผิวฟัน
ปานกลาง
ทุกด้านของฟันได้รับผล มีคราบสีน้ำตาลและหลุมเล็ก ๆ
รุนแรง
รูปร่างฟันเปลี่ยน คราบและหลุมกระจายทั่วฟัน
องค์การอนามัยโลกระบุว่าฟันตกกระระดับอ่อนอาจมองไม่เห็นถ้าไม่ได้ตรวจโดยผู้เชี่ยวชาญ การประเมินระดับจึงเป็นหน้าที่ของทันตแพทย์หรือทันตาภิบาล ไม่ควรตัดสินเองจากการส่องกระจก เพราะคราบหรือจุดขาวบนฟันมีสาเหตุได้หลายอย่าง
เอกสารของศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย ระบุว่าฟันตกกระเป็นความผิดปกติถาวร รักษาให้หายขาดไม่ได้ ทันตแพทย์ช่วยเรื่องความสวยงามได้ เช่น ฟอกสีฟัน เคลือบ หรือครอบฟัน ดังนั้นสิ่งที่ได้ผลที่สุดคือการป้องกันก่อนฟันแท้ขึ้น
ทำไมเด็กเล็กจึงเป็นกลุ่มที่ต้องดูแล
ฟันตกกระเกิดได้เฉพาะช่วงที่ฟันกำลังสร้าง เมื่อฟันแท้สร้างเสร็จแล้ว การได้รับฟลูออไรด์ภายหลังจะไม่ทำให้ฟันซี่นั้นตกกระ ผู้ใหญ่ที่ดื่มน้ำฟลูออไรด์สูงจึงไม่เกิดฟันตกกระขึ้นใหม่ แต่ยังมีเรื่องกระดูกที่ต้องพิจารณาเมื่อได้รับในปริมาณสูงมากเป็นเวลานาน (อ่านหัวข้อถัดไป)
ตารางนี้ดัดแปลงจากเอกสารของสำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย แสดงช่วงอายุที่ฟันแท้แต่ละซี่เริ่มสะสมแร่ธาตุจนสร้างเสร็จ
ฟันแท้
เริ่มสะสมแร่ธาตุ
สร้างเสร็จ
ฟันหน้าซี่กลาง
อายุ 3–4 เดือน
อายุ 4–5 ปี
ฟันเขี้ยว
อายุ 4–5 เดือน
อายุ 6–7 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 1
อายุ 18–24 เดือน
อายุ 5–6 ปี
ฟันกรามน้อยซี่ที่ 2
อายุ 24–30 เดือน
อายุ 6–7 ปี
ฟันกรามแท้ซี่ที่ 2
อายุ 30–36 เดือน
อายุ 7–8 ปี
เอกสารเดียวกันแนะนำทันตบุคลากรว่า ถ้าพบฟันตกกระที่ฟันหน้าแท้ ให้ถามว่าเด็กอาศัยอยู่ที่ไหนช่วงก่อนอายุ 4 ปี ถ้าพบที่ฟันกรามน้อยหรือฟันกรามแท้ซี่ที่ 2 ให้ถามช่วงก่อนอายุ 8 ปี ข้อนี้บอกเราว่า น้ำที่เด็กอายุต่ำกว่าประมาณ 8 ปีดื่มและใช้ปรุงอาหาร เป็นจุดที่ควรใส่ใจที่สุดเมื่อพูดถึงฟันตกกระ
อีกเรื่องที่ควรรู้คือ ความเสี่ยงขึ้นกับฟลูออไรด์ทั้งหมดที่ร่างกายได้รับ ไม่ใช่เฉพาะจากน้ำดื่ม องค์การอนามัยโลกระบุแหล่งอื่น เช่น อาหาร ชา และการกลืนผลิตภัณฑ์ดูแลช่องปากที่มีฟลูออไรด์ เอกสารศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศยังระบุว่าการหุงข้าวและปรุงอาหารด้วยน้ำฟลูออไรด์สูงก็เป็นทางรับเข้าอีกทางหนึ่ง
ฟลูออไรด์ในน้ำดื่มเท่าไรจึงเหมาะ
ฟลูออไรด์ไม่ได้เป็นสารที่มีแต่โทษ องค์การอนามัยโลกระบุว่าฟลูออไรด์ระดับต่ำช่วยป้องกันฟันผุทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ และหลายประเทศเติมฟลูออไรด์ลงในน้ำประปาให้อยู่ราว 0.5–1 มิลลิกรัมต่อลิตร ปัญหาอยู่ที่ "มากเกินไป" ซึ่งมักเกิดกับน้ำใต้ดินตามธรรมชาติ
ตารางนี้สรุปจากเอกสารข้อมูลสารเคมีเรื่องฟลูออไรด์ ในแนวทางคุณภาพน้ำดื่มขององค์การอนามัยโลก ฉบับที่ 4 (ค่าเป็นความเข้มข้นในน้ำดื่ม) ผลที่เกิดจริงขึ้นกับปริมาณน้ำที่ดื่ม ระยะเวลา และฟลูออไรด์จากแหล่งอื่นด้วย
ฟลูออไรด์ในน้ำดื่ม (มก./ลิตร)
สิ่งที่องค์การอนามัยโลกระบุ
ประมาณ 0.5 ขึ้นไป
เริ่มเห็นผลช่วยป้องกันฟันผุ
0.9–1.2
อาจพบฟันตกกระระดับอ่อน (รายงานความชุกร้อยละ 12–33)
1.5
ค่าแนวทางขององค์การอนามัยโลก เกินค่านี้ความเสี่ยงฟันตกกระเพิ่มขึ้น
3–6
อาจพบการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างกระดูก (ฟลูออโรซิสของกระดูก) โดยเฉพาะเมื่อดื่มน้ำมาก
เกิน 10
ฟลูออโรซิสของกระดูกชนิดรุนแรงจนเคลื่อนไหวลำบาก มักพบในพื้นที่ระดับนี้
ทำไมเกณฑ์ไทยต่ำกว่าองค์การอนามัยโลก
เกณฑ์ที่ใช้ตัดสินน้ำประปาที่จะดื่มในไทยคือ เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 ซึ่งกำหนดฟลูออไรด์ไม่เกิน 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วน 1.5 มิลลิกรัมต่อลิตร เป็นค่าแนวทางขององค์การอนามัยโลก ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินของไทย
องค์การอนามัยโลกเองระบุว่า เมื่อแต่ละประเทศกำหนดมาตรฐานฟลูออไรด์ ต้องพิจารณาว่าประชากรดื่มน้ำวันละเท่าไร และได้รับฟลูออไรด์จากอาหารและแหล่งอื่นมากน้อยแค่ไหน ถ้าได้รับจากแหล่งอื่นมาก ควรตั้งมาตรฐานต่ำกว่า 1.5 มิลลิกรัมต่อลิตร การที่ไทยใช้ค่าต่ำกว่าจึงเป็นไปตามหลักการนี้ เวลาอ่านผลตรวจน้ำดื่มในไทยให้เทียบกับ 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร เสมอ อ่านเกณฑ์รายการอื่นได้ที่ มาตรฐานน้ำประปา กรมอนามัย 2563 อ่านอย่างไร
ค่า 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร เท่ากับ 0.7 ส่วนในล้านส่วน (ppm) ถ้ายังไม่คุ้นกับหน่วยเหล่านี้ อ่านต่อได้ที่ ppm กับ ppb คืออะไร
ฟลูออไรด์ในน้ำมาจากไหน พื้นที่ไหนพบสูง
ฟลูออไรด์มีอยู่ในหินและแร่ทั่วไปในเปลือกโลก เช่น แร่ฟลูออไรต์ (ฟลูออร์สปาร์) เมื่อน้ำใต้ดินไหลผ่านหินที่มีฟลูออไรด์ ฟลูออไรด์จะละลายออกมา เอกสารของศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย ระบุว่าน้ำใต้ดินฟลูออไรด์สูงในไทยเกี่ยวข้องกับหินแกรนิต และอาจมาจากน้ำร้อนใต้ดินที่ซึมเข้าชั้นน้ำบาดาลตามรอยแยกของหิน น้ำพุร้อนจึงมักมีฟลูออไรด์สูง
เอกสารเดียวกันระบุว่า
ประเทศไทยมีแนวสายแร่ฟลูออไรต์พาดจากภาคเหนือลงภาคใต้ ตามแนวชายแดนด้านตะวันตก
จังหวัดที่เอกสารระบุว่ามีความเสี่ยง ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย ลำพูน ลำปาง แม่ฮ่องสอน สุโขทัย ตาก อุตรดิตถ์ กาญจนบุรี สุพรรณบุรี ราชบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และนครศรีธรรมราช
ข้อมูลน้ำบาดาลของกรมทรัพยากรน้ำบาดาลพบบ่อที่มีฟลูออไรด์มากกว่า 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร กระจายอยู่หลายพื้นที่
แม้ในชุมชนเดียวกัน ฟลูออไรด์ในแต่ละบ่อก็ต่างกันได้ ขึ้นกับว่าบ่ออยู่ใกล้หรือไกลจากรอยแยกของสายแร่
บ่อเพื่อนบ้านตรวจแล้วผ่าน ไม่ได้แปลว่าบ่อของเราจะผ่านด้วย จังหวัดที่ไม่อยู่ในรายชื่อก็อาจมีบ่อที่ฟลูออไรด์สูง วิธีเดียวที่รู้แน่คือตรวจน้ำจากบ่อที่ใช้จริง
ฟลูออไรด์ในน้ำตรวจได้อย่างไร
ฟลูออไรด์ละลายอยู่ในน้ำเป็นไอออน ไม่มีสี ไม่มีกลิ่น ไม่มีรสที่สังเกตได้ การดูความใสหรือชิมจึงบอกอะไรไม่ได้ วิธีตรวจที่ใช้กันมีดังนี้
วิธีตรวจ
หลักการโดยย่อ
ใช้ที่ไหน
เหมาะกับงาน
ชุดทดสอบฟลูออไรด์ภาคสนาม (แบบเทียบสี)
ผสมน้ำยากับตัวอย่างน้ำ สีเปลี่ยนตามปริมาณฟลูออไรด์ แล้วเทียบสีหรืออ่านด้วยเครื่องอ่าน
หัวบ่อ ประปาหมู่บ้าน โรงเรียน
คัดกรองหลายจุด เฝ้าระวังโดยชุมชน
ขั้วไฟฟ้าเลือกไอออน (ion-selective electrode)
ขั้วไฟฟ้าที่ตอบสนองต่อไอออนฟลูออไรด์โดยเฉพาะ
ห้องปฏิบัติการ
วิธีที่ใช้ทั่วไปในการหาปริมาณฟลูออไรด์ ยืนยันผล
ไอออนโครมาโทกราฟี (ion chromatography)
แยกไอออนแต่ละชนิดออกจากกันแล้ววัด
ห้องปฏิบัติการ
ตรวจได้ละเอียด ตรวจหลายไอออนพร้อมกัน
องค์การอนามัยโลกระบุว่าวิธีขั้วไฟฟ้าเลือกไอออนวัดฟลูออไรด์ได้ต่ำกว่าค่าแนวทางมาก แต่การเตรียมตัวอย่างให้ถูกวิธีเป็นขั้นตอนสำคัญต่อความถูกต้องของผล ศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย ใช้ทั้งชุดทดสอบฟลูออไรด์ภาคสนามในการอบรมอาสาสมัครและผู้นำชุมชนให้เฝ้าระวังเอง และใช้วิธีขั้วไฟฟ้าในห้องปฏิบัติการเพื่อหาปริมาณ ส่วนเอกสารของสำนักทันตสาธารณสุขระบุว่าทันตบุคลากรในโรงพยาบาลส่งตัวอย่างน้ำมาตรวจที่ห้องปฏิบัติการของสำนักทันตสาธารณสุขได้
ภาพรวมของวิธีตรวจคุณภาพน้ำแต่ละแบบอ่านได้ที่ ตรวจคุณภาพน้ำมีกี่วิธี
เก็บน้ำตัวอย่างจากจุดไหน
แนวทางของสำนักทันตสาธารณสุขแนะนำให้เก็บจากแหล่งน้ำที่คนในชุมชนใช้ดื่มและปรุงอาหารจริง ถ้าชุมชนใช้น้ำประปาหมู่บ้านร่วมกัน เก็บ 2–3 ตัวอย่างได้ แต่ถ้าแต่ละบ้านใช้บ่อบาดาลของตัวเอง ควรเก็บให้ครอบคลุมมากขึ้น เพราะแต่ละบ่อต่างกันได้
พบฟลูออไรด์สูงหรือพบเด็กฟันตกกระ ควรทำอะไร
ขั้นตอนด้านล่างสรุปจากเอกสารของกรมอนามัย ใช้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยรายบุคคล
ให้ทันตบุคลากรตรวจฟัน ทันตแพทย์หรือทันตาภิบาลที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหรือโรงพยาบาลในพื้นที่ประเมินได้ว่าเป็นฟันตกกระหรือไม่ และระดับใด
ตรวจน้ำที่ใช้ดื่มและปรุงอาหารจริง ทั้งที่บ้านและแหล่งน้ำที่เด็กใช้ในช่วงอายุก่อน 8 ปี
เลือกแหล่งน้ำฟลูออไรด์ต่ำสำหรับดื่มและปรุงอาหาร ทางเลือกที่เอกสารกรมอนามัยกล่าวถึง ได้แก่ เปลี่ยนแหล่งน้ำบริโภค ใช้น้ำฝน ใช้น้ำดื่มบรรจุขวด หรือใช้เครื่องกรองที่ลดฟลูออไรด์ได้ โดยให้ความสำคัญกับน้ำที่เด็กเล็กดื่ม
ตรวจซ้ำหลังเปลี่ยนแหล่งน้ำหรือติดตั้งระบบกรอง เพื่อยืนยันว่าลดได้จริง
แจ้งหน่วยงานในพื้นที่ เช่น องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด เพราะถ้าเป็นน้ำประปาหมู่บ้าน การแก้ที่ระบบช่วยได้ทั้งชุมชน
เอกสารสำนักทันตสาธารณสุขระบุว่า ถ้าพบฟลูออไรด์ในแหล่งน้ำบริโภคเกิน 2 ppm (2 มิลลิกรัมต่อลิตร) ควรได้รับการแก้ไขเพื่อป้องกันปัญหาทันตสุขภาพในอนาคต แต่ในแง่การตัดสินว่าน้ำประปา "ดื่มได้" ยังคงใช้เกณฑ์ 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร
ระบบกรองแบบไหนลดฟลูออไรด์ได้
เครื่องกรองทุกแบบไม่ได้ลดฟลูออไรด์ องค์การอนามัยโลกระบุวิธีที่ใช้กับระบบขนาดเล็ก เช่น ถ่านกระดูก (bone char) การตกตะกอนแบบสัมผัส อะลูมินากัมมันต์ (activated alumina) และดินเหนียว ส่วนระบบขนาดใหญ่มักใช้อะลูมินากัมมันต์หรือรีเวิร์สออสโมซิส (reverse osmosis) และระบุด้วยว่าในพื้นที่ที่ฟลูออไรด์ตามธรรมชาติสูงมาก การลดให้ถึงค่าแนวทางอาจทำได้ยาก จึงควรตรวจน้ำหลังกรองเสมอ
ตัวอย่างชุมชนที่แก้ได้
งานวิจัยของศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย ติดตามตำบลแม่ปูคา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งน้ำบาดาลมีฟลูออไรด์สูงกว่า 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร ชุมชนเลือกปรับปรุงน้ำด้วยระบบรีเวิร์สออสโมซิส ได้น้ำที่มีฟลูออไรด์ 0.10 มิลลิกรัมต่อลิตร ความชุกของฟันตกกระในนักเรียนกลุ่มตัวอย่างลดจากร้อยละ 51.6 ในปี 2554 เหลือร้อยละ 3.8 ในปี 2561 อีกพื้นที่หนึ่งคือตำบลดงเจน อำเภอภูกามยาว จังหวัดพะเยา เลือกใช้น้ำฝนและเปลี่ยนไปใช้น้ำผิวดินที่มีฟลูออไรด์ต่ำ (0.20 มิลลิกรัมต่อลิตร) ทำระบบประปาหมู่บ้านแทนบ่อบาดาล ผู้วิจัยสรุปว่าปัจจัยสำคัญคือชุมชนได้เลือกวิธีแก้เอง
ฟลูออไรด์ในน้ำ กับสุขภาพด้านอื่น
การได้รับฟลูออไรด์ไม่ได้แปลว่าจะเกิดโรค ผลขึ้นกับปริมาณที่ได้รับทั้งหมดและระยะเวลา ในระดับที่พบบ่อยในน้ำบาดาลไทย ผลที่พบชัดที่สุดคือฟันตกกระในเด็ก ส่วนผลต่อกระดูก องค์การอนามัยโลกระบุว่าพบเมื่อน้ำดื่มมีฟลูออไรด์ราว 3–6 มิลลิกรัมต่อลิตร ขึ้นไป และชนิดรุนแรงมักพบเมื่อเกิน 10 มิลลิกรัมต่อลิตร องค์การอนามัยโลกยังสรุปว่าหลักฐานที่มีไม่สนับสนุนว่าฟลูออไรด์ในน้ำดื่มทำให้เกิดมะเร็งในคน แต่ข้อมูลเรื่องมะเร็งกระดูกยังมีจำกัด
ถ้ากังวลเรื่องสุขภาพของคนในบ้าน ให้ปรึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล โรงพยาบาลในพื้นที่ หรือสายด่วนกรมอนามัย 1478 อย่าหยุดใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์เองเพราะกลัวฟันตกกระ เพราะฟลูออไรด์ในยาสีฟันเป็นวิธีป้องกันฟันผุที่องค์การอนามัยโลกยอมรับ ให้ถามทันตบุคลากรว่าเด็กแต่ละวัยควรใช้ปริมาณเท่าไร
M-Sense ช่วยอะไรได้
ข้อนี้ต้องบอกตรง ๆ ว่า M-Sense ไม่ได้ตรวจฟลูออไรด์ M-Sense เป็นชุดตรวจโลหะหนักในน้ำแบบพกพาของศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตรวจได้ 4 ชนิด คือ สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ใช้เวลาประมาณ 5 นาที รายงานผลเป็นตัวเลขระดับ ppb ถึง ppm ถ้าต้องการตรวจฟลูออไรด์ ให้ใช้ชุดทดสอบฟลูออไรด์ภาคสนามหรือส่งห้องปฏิบัติการตามตารางด้านบน นาโนเทคมีชุดตรวจสารเคมีในน้ำอีกชุดชื่อ ChemSense ที่ตรวจฟลูออไรด์ได้ สอบถามรายละเอียดผ่านปุ่มถามนาโนเทคได้
บทบาทของ M-Sense ในเรื่องนี้คือการตรวจคู่กัน น้ำบาดาลบ่อเดียวกันอาจมีทั้งฟลูออไรด์และโลหะหนัก เช่น สารหนู ซึ่งเป็นสารคนละกลุ่ม ต้องใช้เครื่องมือคนละแบบ หน่วยงานที่สำรวจน้ำบาดาลในพื้นที่จึงใช้ M-Sense คัดกรองโลหะหนัก 4 ชนิดที่จุดเก็บตัวอย่างได้ในรอบเดียวกับการตรวจฟลูออไรด์ ส่วนผลที่เกินเกณฑ์ควรยืนยันด้วยวิธีมาตรฐานในห้องปฏิบัติการ ดูรายการที่ตรวจได้ที่หน้า ตรวจอะไรได้ และเกณฑ์
คำถามที่พบบ่อย
ฟันตกกระเกิดจากอะไร
เกิดจากร่างกายได้รับฟลูออไรด์มากเกินไปในช่วงที่ฟันแท้กำลังสร้าง คือตั้งแต่ทารกจนถึงประมาณ 8 ปี แหล่งสำคัญคือน้ำดื่มและน้ำที่ใช้ปรุงอาหารซึ่งมีฟลูออไรด์สูง โดยเฉพาะน้ำบาดาลบางพื้นที่
ฟันตกกระรักษาหายไหม
เอกสารกรมอนามัยระบุว่าเป็นความผิดปกติถาวร รักษาให้หายขาดไม่ได้ ทันตแพทย์ช่วยด้านความสวยงามได้ เช่น ฟอกสีฟัน เคลือบ หรือครอบฟัน ควรปรึกษาทันตแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับแต่ละคน
ผู้ใหญ่ดื่มน้ำฟลูออไรด์สูงแล้วจะฟันตกกระไหม
ไม่เกิดฟันตกกระขึ้นใหม่ เพราะฟันแท้สร้างเสร็จแล้ว แต่ถ้าได้รับฟลูออไรด์สูงมากเป็นเวลานาน องค์การอนามัยโลกระบุว่ามีผลต่อกระดูกได้ จึงควรใช้น้ำที่ผ่านเกณฑ์ทั้งบ้าน
เกณฑ์ฟลูออไรด์น้ำดื่มของไทยคือเท่าไร
เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 กำหนดไม่เกิน 0.7 มิลลิกรัมต่อลิตร ส่วน 1.5 มิลลิกรัมต่อลิตร เป็นค่าแนวทางขององค์การอนามัยโลก
น้ำใส ไม่มีกลิ่น แปลว่าไม่มีฟลูออไรด์ใช่ไหม
ไม่ใช่ น้ำที่มีฟลูออไรด์สูงไม่มีสีและไม่มีกลิ่น ดูด้วยตาไม่ออก ต้องตรวจด้วยชุดทดสอบฟลูออไรด์หรือส่งห้องปฏิบัติการ
M-Sense ตรวจฟลูออไรด์ได้ไหม
ไม่ได้ M-Sense ตรวจโลหะหนัก 4 ชนิด คือ สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ฟลูออไรด์ต้องใช้ชุดทดสอบฟลูออไรด์หรือห้องปฏิบัติการ
อยากวางแผนตรวจน้ำบาดาลในพื้นที่ของคุณ
ถามนาโนเทค · ตรวจอะไรได้ และเกณฑ์ · ใช้งานจริง
แหล่งอ้างอิง
กองห้องปฏิบัติการสาธารณสุข กรมอนามัย. เกณฑ์คุณภาพน้ำประปาดื่มได้ กรมอนามัย พ.ศ. 2563 (เอกสาร SD-RLDC-006 มีผล 28 เมษายน 2566).
องค์การอนามัยโลก. Guidelines for drinking-water quality, 4th edition incorporating the first and second addenda, 2022 (Chemical fact sheets: Fluoride).
ภูวิศ ลุยะพันธุ์. แนวทางการจัดการฟลูออไรด์สูงเมื่อพบฟันตกกระในพื้นที่เพื่อป้องกันปัญหาทางด้านทันตสุขภาพ. สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย, 2566.
สุพจน์ ชำนาญไพร และคณะ. ความรู้จากระบบเฝ้าระวัง เรื่อง การประยุกต์สารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อแก้ไขปัญหาฟลูออไรด์ในน้ำบริโภค (Fluoride Mapping). ศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย.
สุพจน์ ชำนาญไพร และคณะ. ฟลูออไรด์ในน้ำบริโภคกับฟันตกกระและการแก้ไขปัญหาของชุมชน. ศูนย์ทันตสาธารณสุขระหว่างประเทศ กรมอนามัย.
ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ. นวัตกรรมชุดตรวจโลหะหนักปนเปื้อนในน้ำด้วยเทคนิคเคมีไฟฟ้าแบบพกพา (M-Sense).
ไทยพีอาร์ดอทเน็ต. ข่าว สวทช. เรื่องแผนจัดทำมาตรฐานชุดตรวจร่วมกับกรมวิทยาศาสตร์บริการ, 18 มีนาคม 2569.